ÖNSÖZ (NURDOĞAN DEMİR ABAŞİ)
İkinci emperyalist savaşın dünyayı kasıp kavurduğu, Bit ile Mehmet'in biribirini yediği o yokluk sürecinin sonunda geldim Dünyaya. 1944 senesinin aralık ayında. Vi3'e nahiyesinin (Fındıklı) Sumla köyünde, ğocoti mahallesinde...
Pardon... ben size niye bunları anlatıyorumki? İlkokul,Orta okul lise, askerlik, çalışma yaşamım vs. vs. Bunlar benim kim olduğumu değil, ne olduğum hakkında bilgilerdir. Asıl kimliğim, havasını soluduğum, ekmeğini yeyip suyunu içtiğim Lazona coğrafyasının bana yüklediği karakteristik özelliklerdir. Ve bu özellikler, bu coğrafyada yaşayan, gelmiş geçmiş tüm Laz insanının adeta genlerine kazınmış özellikleri kapsar. O zaman neden bir sürü sözlerle başınızı şişireyim ki?
Ama şu kadarını söyleyeyim, takriben onbeş yıldır bölge kültürü ile ilgili ne buldumsa topladım, arşivledim. Kimisi kitap olarak yayınlandı, kimisi yayınlanıcak. İşte bunları sizinle burada paylaşırsam sanırım arka pilandaki kimliğimle ilgili bilgileri de vermiş olacağım. Zaten ürettiklerimi paylaşamamanın sıkıntısını yaşıyorum. 'Nasıl yaparım da bunca birikimlerimi insanlarla paylaşırım' diye düşnürken sağolsun dayıoğlu bana bu sayfayı düzenledi, yani sofrasının bir kıyısına beni buyur eyledi. Sağolasın dayıoğlu, Lazi memet'işi biç'i. Bu teknolojik özürlülüğümle sizlerle başka türlü iletişim kuramazdım zaten
Bundan böyle bu sayfalarda;
-Babaannem kvaxuleşi Nuriye'nin kulağıma söylediği ninnleri,
-Lazuri p'aramitepe (laz mazalları) adlı eserimde yayınlanmış masalların dışında,yine Kvaxuleşi nuriyenin anlattığı masalları
-Bölgemizde yaşanmış acı tatlı, trajikomik, destansı tüm yaşanmış öyküleri okuyocak, geçmişe yolculuklar yapacaksınız.
Bildiğiniz gibi geçmişini bilmeyen burnunun ucunu dahi göremez.
-Ayrıca destanlarda, manilerde atma kovalmalarda karşılamalarda Lazcanın kıvraklığını, kulağa hoş gelen melodik yapısını görecek, hissedeceksiniz.
-Lazcanın Şiirsel tadını kendi şiirlerimde bulacaksınız.
-Bugüne kadar hiç çalışılmamış lazca deyimler, veciz sözler, atasözleri mecazlar, yakıştırmalar inançlar daha neler neler...
Anlayacağınız Lazona coğrafyasında kültürümüzle ilgili en ufak bir kırıntıyı, bir arkeoloğun arkaik bir parçaya verdiği önem ve titizlikle, yani 'doğru olsun yanlış olsun, iyi olsun kötü olsun bizimdir' deyip hiçbir yanına dokunulmadan sizlere sunacağım.
Öte yandan benim, işte tüm bu arkaik kültürün, bir toplamı olduğumu göreceksiniz.
Ayrıca; Bölge kültürümüzü kapsayan özellikle Laz gençlerimizin merak ettiği tüm konularda onların Nosip'ap'uli (akıldedeleri) olacağım. İletişim kanallarından her türlü soruyu sorabilirler
N3aşa extit.
Gza ktvanis nosi tkvanik notanas, gza gyuk'idas (aklınız yolunuza ışık tutsun, yol göstersin)
İllede kimliğimi merak ediyorsanız ve lazcanıza güveniyorsanız...
SKİDALA ÇKİMİ
İnis
İnuvas
Ar ini oras
Enaçkimi na cant'u donanocant'u
memsofas
Lazonas domoyinu nanak
M3udala kianaş oçkendas
Kiana
Didi kiana
M3udi m3udala kiana
Kianaz doxmeli Lazona
İli mpalu
Mot momalu
"P'it'li gexra3kei
isa xra3kei
Sap'ari ar muntxa toli k'op'eri
Enaş memsofaz dogoini" ya nanak
Ha3'i gonç'imeri
Sumeneçi 3'aneri
gebaderi ar k'oçi
Berobaşi
Sterobaşi
U3ebi opotrace ar biç'i
Otxo bereş enni mç'ipe enni ç'ep'iç'i
Babak e3'emikaçuyiz
Gurp'icis momikaçuyiz
"Dido sap'ari ren
P'ot'e k'oçi var iven
Xoloti bere ren do ar ti biç'i ğvak'ala"
Tku do ko domdu doren on3'eli k'ala
Moğerdu baba
Hekole ko dobut'ali dobada
sumeneçi 3'ana
naaana...
Umeşkvinu tutuni p'istum arti
Muk var memaşku ma mebaşkvinati
Ko bz'iri palaska do k'ayişiti
Eçidoşkit Mayisi ti
Tasi but'k'oçi dixas
Vit'ojur çxalva ti ko dobut'ali
melen 3ixas
Korbaz na makten lu do tani
Şurimşine
Lazona doxmeli tkvani
Var minon cenneti Xani
Kobore
T'ani mcveşi kuni ağani
Ncoxo miğun Abaşişi Doğani