Mesaj:6.ABU3’K’A-İŞ P’ARAMİTİ (Hayat suyun masalı )
Sontxaşi a sontxas. Oraşi a oras. Svaşi ar svaş çaçxale-i çaçxale-i ar didi ğali gyulut’udoren. İri xolos, mtelli şuris, şuri na doludumelt’u-şeni k’oçepek ti Ncoxo-muşi ‘Abu3’k’a-i’ kogyodves-doren. Abu3’k’a-is mç’ita kant’o mexuneri, haşşo do haşo noçite steri K’armaxa nçxomepe skidut’u do ğaliş t’obapes ti K’armaxa nçxomepe steri na imçvirnan berepek hem k’armaxa nçxomite skidut’es-doren. Çkva k’armaxa met’a yi, ğaliş kinaris na skidut’u k’oçepes hem ğalişi ustune mutuşi derdi var zdumt’es-doren. Oşumon 3’k’ari, gyaris 3’k’ari, xura obonon 3’k’ari, dolokunape onaxon 3’k’ari, livadepeş gexunon 3’k’ari mtelli hem ğalik meçamt’u-doren. yaaaa… moro mu giçkit’es.
Ar ndğas muttu mutu var t’uşa, gunz’e mapxalape var ivuşa Çaçxala ğali heşo munteşeburaşi nik’vatu-doren. Heşo nik’vatu-doren ki, ğaliş doloxe ar ç’vetela 3’k’a-i var doskidu-doren. Mç’ita kant’o mexuneri k’armaxape mtelli doxdo3ku-doren. Livadepe mtelli gexombu do let’a mtelli doç’k’odu- doren
Ha3’i mu ivas. K’oçepek ha3’i mu van? Mupe ivas do Abu3’k’a-i xolo ti çaçxale-i çaçxale-i gextas? İpti xormotis axvames-doren. Ğaliş kinaris sum sum, xut xut k’urbanepe nok’vates do ‘e ğormoti çkun Çaçxala ğali vart’aşa şuri var domaşvanenan. Ğaliş 3’ari livadepes geboxunamt’it do lazut’epek jur jur k’orza gelidumelt’u. Ha3’i berepe çkuni mute boskedinaten mu iven ğali çkuni xolo çaçxale-i çaçxale-i kogemişkvit’ ya do dido ixvames-doren. Çkva mutu mutu ves fayde var meçu doren.
K’oçepek ‘haya haşote ar ivasen’ ya. ‘Mutu p’it fayde var meçu’ ya. P’iya ti k’ele mitik 3’k’ari memixiramani mitis var uçkin’ ya.
Enni ti mekçineri p’ap’ulik; Hako isinapatşa Çaçxala ğalis mu omç’un ti muşişa elaxtit do ar koxo3’onit, vana tina hako mebğuraten do mebik’arbaten, çkva ti mobiselat do bigzalaten’ ya tku-doren.
K’oçepek ti ‘P’ap’ulik isa zop’ons ar 3’k’arti-şa kelaptat’ ya do eiseles do ğali amamtumani elaones-doren. İdes ides ides do ğalişi tişa, 3’k’ai na gamulun svaşa, 3’k’artolişa kelaxtes-doren.
O3’k’des ki ar daa mu z’iran, K’udeli melen 3ixas, ti muşi 3’kartoliş tolis ar diiiidi ajliya-i ko golacans. Golacans met’a nuk’u muşi dixaşen n3aşa gon3’k’udoren do 3’k’artolişen na gamulun 3’k’ari mtelli va şumsi! Ajliyais heşo 3’k’ai unt’u-doren heşo herareti uğut’u-doren ki, Çaçxala ğali p’izili k’o muxtamtu do Ar k’ele şums, ar k’ele ti ‘Dido memogzun haku m3ika 3’k’arite var biz’ğer daha soti 3’ai vareniiiiiii’ yodo zooori nenate moğrumt’u-doren yaaa…
K’oçepe ok’imç’k’eşes do; ‘Çkun ham Ajliya-i var macginenan, enni k’a-i cumalepe çkunis, martepe çkunis ok’obucoxat do p’iya do macginenani’ ya tkves-doren.
Heşopete kianas soti miti t’u ok’ucoxes, çkvak ti k’ele çvak k’udeli k’ele dok’vates, doxerxes docincoles do Abu3’ari Ajliya-işen muşletines-doren do xoloti çaçxale-i çaçxale-i ko gextu-doren yaaa… Moro mu giçkites.
TÜRKÇESİ: Hayat suyun masalı
Babaannemin ‘Ejderha masalı’ olarak anlattığı bu arkaik masalın adını günün gelişmelerine uygun düşsün açısından adını ‘Abu3’k’a-iş p’aramiti=Hayatsuyun masalı şeklinde değiştirdim.
İçerik olarak ; zamanın bir zamanında yerlerin bir yerinde çağlaya çağlaya akan bir dere varmış. İçinde kırmızı pullu Alabalıkları, yatağında bu balıklardan yeyip bu derede yüzen balık gibi çocuklar büyürmüş. Sadece o mu, İnsanlar Bu sudan içer, hamursuyu olarak kullanır, herkes bu suda yıkanırmış. Bahçelerini bu su ile sular, Mısır tarlaları ikişer üçer kelle verirmiş. Onun için insanlar bu suyun adını ‘Abu3’k’a-i, hayat suyu’ koymuşlar. Çünkü bu suyun sayesinde hayat bulduklarının bilcinde imişler.
Bir gün hiçbir neden yokken hayatsuyu azalmaya, sonunda bir damla kalmamacasına kesilivermiş. Önce insanlar şaşırmışlar ne olduğun anlayamamışlar. Dualar etmişler. Dere kıyısında ikişer üçer kurbanlar kesmişler ama hiçbir faydası olmamış.
Sonunda yaşlı bir dede; ‘deremize neler oldu anlamak için en başına, gözesine gitmeniz lazım çünkü belki de birileri suyumuzu çalıyordur kim bilir?’ demiş.
Ve insanlar kafilelerler halinde suyun gözesine gitmişler. Bakmışlar ki ne görsünler, Kuyruğu karşı tepede başı suyun gözesinde bir Ejderha yokmuymuş! Bir dudağı yerde bir dudağı gökte ağzını gözeye dayamış suyu içmiyormu! Ve Ejderha öyle büyükmüş ve öylesine harareti varmış ki, Abu3’k’a-i ona p’izili (Mini minnacık, küçücük) geliyormuş ve;
“Yanıyoruuum, doymuyoruuum… Bir türlü hararetim sönmüyooor… Daha su yokmuuuu…” diye korkunç sesler çıkararak bağırıyormuş.
İnsanlar toplanıp, ‘biz tek başımıza bu Ejderhanın hakkından gelemeyiz. İyisimi konu komşuyu çağıralım Dünyayı buraya yığalım, belki bir şeyler yaparız’ demişler. Gerçekten de öyle Yapmışlar. Duyan duymayana haber uçurmuş, Dünyada ne kadar insan varsa bir araya gelmiş, Ejderhanın kimisi başından, kimi kuyruğundan kesip doğrayıp, parçalayıp yok etmişler. Abu3’k’a-i de çağlaya çağlaya akmış.
Not: Babaannem masalın sonunda bir kahraman yaratırdı ve Ejderhayı ona öldürtürdü. Günümüz koşullarında kahramanların devrinin kapandığını düşünüp masalın son paragrafını ben uydurdum. Ne varki bu masalın ilginç yanını, bölgemizdeki suların üzerinde oynanan oyunlara, son günlerdeki gelişmelere ne kadar da uygun olduğunu hayretle görüyoruz? Öyle ya babaannem Kvaxuleşi Nuriye falcı veya müneccim değildi. Acaba geçmişte yaşanmış bir olayın masallaşmış biçimimiydi bu masal. Yoksa atalarımız geleceği görüp; “Ey insanoğlu bir gün gelecek su için kafa göz kıracaksınız tedbirinizi bugünden alın” demek isteyip Tekelci vahşi Kapitalizmin gelecekteki su savaşlarının mesajını mı vermek istediler kim bilir.
Öyle ya Abu deresini başından kesip, K’ap’isre deresine akıtacak olan boruların, bu masaldaki Ejderhadan farkı nedir?
Nurdoğan DemirABAŞİ
DİKKAT
Özellikle Yaşar bayraktar’a ve genellikle eli kalem tutanlara duyan duymayana. Yukarıdaki masala ilişkin bir figür bir karikatür vb. çizin ve lütfen gönderin. Bu çalışma, sularımızla ilgili yapılacak tasarruflara karşı verilecek mücadelede bir ANBLEM olarak kullanılacaktır.
