Oroponi dalepe do cumalepe
Sizlere, Nurdoğan Demir kimdir dosyasında yaptığım açıklamamda Lazuri P'aramitepe (Laz masalları) adlı kitabımda yazılmayan masalları buraya aktaracağımı söyledim. Ancak bunu yaparken, elinize geçmeme olasılığını düşünerek kitapta yer alan masallara da zaman zaman yer vermeyi uygun buldum. Ne var ki kitap, lazca Türkçe, İngilizce olarak üç ayrı dilde hazırlanmış olup, ben burada sadece lazcasını yazabileceğim.
Özellikle 90 lı yıllardan sonra yoğunlaşan bir tempo ile Lazca konusunda birçok akademik çalaşmalar yürütülmüştür.
Ünlü dilbilimci Arnold Çikobavanın "Ç'anuri t'ekst'ebi' , Xopuri K'ilok'avi, "Ç'anuri Gramatikuli Analizi' , Fransız dilbilimci Georges Dumezil ve Megrel dil bilimci Guram kartozia gibi bilim insanları pek çok çalışmalar yapmışlardır.
Kart'ozia'nın "Lazuri t'ekst'ebi adlı eserinin birinci cildi Sar köyü ve cıvarından, ikinci cildi ise Vi3'e art'aşeni, Atina yerleşim birimlerinden derlenmiş masalları izerir. Bunların içine İrini Asatiani' yi, Edebiyat oluşturmak amacıyla Natella Kutela gibi, Sergei Cik'iani gibi yazaları saymamız mümkündür.
Bu eserlerin tamamı Türkiye dışında yayınlanmış, halka arzedilmiştir. Ve Türkiyedeki okur çevresine çok sınırlı sayıda ulaşabilmiştir.
90 lıllardan sonra Laz kültürünü geliştirmek, Tarihin deriliklerine gömülmüş, binlerci dil ve kültürün akibetine uğramasası içi yapılan çalışmalar, Laz kültürü ile ilgili pek çok şeyi gün ışığına çıkarmıştır.
Fazla söze gerek yok benim yaptığım çalışma da bunlardan biridir.
Bu sayfalarda Hiç tanımadığınız, bilmediğiniz, bilipde görmezlikten geldiğiniz bir kültürün uçsuz bucaksız denizinde yolculuğa çıkacağız
Belki de doğup büyüdüğünüz topraklara, çocukluğumuza, masallarımızın gizemli ortamına doğru yelken açacak, atalarımızın hayal dünyalarını gezeceğiz.
Ne varki çok iyi lazca bilsenizde Okuma diline alışkın olmadığınızdan okurken bir
hayli zorlanacaksınız. Ama olsun, marifet zoru başarmaktır.
Zorluğu, Türkçede, yani Latin alfabesinde olmayan ses lerin varlığından kaynaklanacaktır. Asıl bu dilin alfabesi Kolxis alfabesidir, ancak bu defa hiç tanımadığınız bir alfabeyi öğrenmek çok daha zor olacağından, türkçe alfabeden fazla olarak ( Ç' , K' , P' , Q , T' , X , Z', 3 (ts)
3' (tz) seslerini öğrenmek ve telaffuz edebilmektir. Bu işin en kolay yolu da sanırım budur.
Lazuri p'amitepe ile ilgili şimdilik söyleyeceklerim bu kadardır yarınlarda masalları yayınlamak üzere k'ai guite
NURDOĞAN DEMİR (ABAŞİŞİ)
